امسال علاقه مندان به شعر و شعرسرایی از سراسر دنیا ۱۲۵ مین سالروز تولد آنا آخماتوا (Анна Ахматова )را جشن گرفتند.
آنّا آخماتووا (به روسی: Анна Ахматова) با نام اصلی آنّا آندرییوا گارینکو (به روسی: Анна Андреевна Горенко) (زاده ۱۸۸۹، اودسا - درگذشته ۱۹۶۶، مسکو) شاعر و نویسنده اهل روسیه بود. او یکی از بنیانگذاران مکتب شعری آکمهئیسم بودهاست. بنمایههای اشعار وی را گذر زمان، خاطرات و یادبودهای گذشته، سرنوشت زن هنرمند و دشواریها و تلخیهای زیستن و نوشتن در زیر سایه استالینیسم تشکیل میدهد.
به گزارش صدای روسیه:
کنفرانس بین المللی « آنا آخماتوا در فضای فرهنگ جهانی» در شهر سنت پترزبورگ برگزار شد. در عرض چند روز پایانی شبهای سفید، پژوهشگران در حوزه شعر شاعره روس به موزه آخماتوادر خانه فانتان و کتابخانه ملی روسیه رفتند. ادبیان و فعالان ادبی از ۱۴ کشور دنیا در این محل حاضر شدند. از طرف ایران نیز خانم مرضیه یحی پور استاد دانشگاه تهران حضور یافت. خانم یحی پور می گوید که در ایران انا آخماتوا یکی از معروفترین شاعران روس و پر خوانندهترین شاعر زن به شمار می رود.
اولین کتاب آنا آخماتوا و همچنین انتقادهای او از ادبیات روس سال ۱۹۶۰ به دست ایرانیان رسید. سال ۱۹۶۹ کتاب خاطرات آنا آخماتوا درباره ماندلشتام به ترجمه احمد پوری منتشر شد. سال ۱۹۷۴ به مناسبت ۸۵ سالگی آخماتوا، کتاب «مرثیههای شمالی» برگردان آقای عبدالعی دستغیب و «نماز برای آرامش مردگان» (رکوییم) برگردان خانم پروین گرانمایه از زیر چاپ بیرون آمدند. مترجمین در وهله اول جذب نوع شعرسرایی آخماتوا و اشعار عاشقانه او می شوند. اما شعر «نماز برای آرامش مردگان» به سرنوشت مردمی می پردازد که در شرایط حکومت توتالیتار زندی می کردند. این اثر چندین مرتبه در ایران ترجمه شده.
آقای احمد پوری یکی از معروفترین مترجمین شعر آنا آخماتوا در ایران است. ترجمه او از اثر «خاطرهای در درونم است» پنج مرتبه تجدید چاپ شده است و اخیرا ترجمه دیگری از «سایهای در میان ما» به عرصه چاپ رسیده است. به گفته خانم دکتر یحیی پور، «احمد پوری» دارای استعداد شعرسرایی و حس هنری است که همین توانایی کمک می کند تا استعارات و حس شاعر را به خواننده منتقل کند و در خواننده احساس علاق به شخصیت شاعر را برانگیزد. با این حال، تمام ترجمههای پوری و افراد پیش از او بر مبنای متن انگلیسی صورت گرفته است. ترجمه از زبان انگلیسی باعث می شود که بخشی از متن از دست برود.
دکتر یحیی پور با تسلط خوب به زبان روسی این فضای خالی را برطرف می کند.
دکتر یحیی پور کتاب خود را زیر عنوان «آنا آخماتوا و دنیای شرق» به شرکت کنندگان در کنفرانس پترزبورگ معرفی کرد. این کتاب شامل ترجمه بیش از یکصد شعر از آنا آخماتوا به زبان فارسی است. ترجمهها توسط مولف کتاب انجام گرفته است و این کتاب در ماه مه سال ۲۰۱۴ در تهران به چاپ رسیده. انتشارات موسسه مطالعات انسانی و فرهنگی کار نشر را به عهده داشته و این کتاب را به عنوان کتاب آموزشی دانشجویان زبان و ادبیات روسی زیر چاپ برده است. خانم دکتر یحیی پور ضمن صحبت راجع به کتاب خود می گوید: «هدف ما این نبوده که شعر کلاسیک روس را به همان صورت ماهرانه خانم آخماتوا برگردانیم. این کار ممکن نیست، زیرا تفاوت وزن در شعر روسی و فارسی کاملا قابل توجه است.
ترجمه شعر، به ویژه شعر شاعران قرن بیسم بسیار سخت است. و اشعار آنا آخماتوا در این میان جایگاه خاصی ارند. مسلما ترجمه به صورت مفهومی صورت گرفته است. اما برای من خیلی مهم بود که خواننده ایرانی نه تنها با زندگی اخماتوا آشنا شود که حتی انگیزههای اصلی در شعر و هنر او را دریابد و به عمق احساساتی که او در اشعارش بیان کرده پی ببرد. اشعار آخماتوا بسیار پرمعنا هستند و من سعی کردم که این معنا و مفهوم را منتقل کنم. این بخش سختترین قسمت کتابم بوده».
دکتر یحیی پور در مقابله خود راجع به کتاب روی موضوع «آنا آخماتوا و دنیای شرق» تاکید کرده و اظهار داشت که «وقتی صحبت از توجه اخماتوا به شرق مطرح می شود، نباید فراموش کنیم که نگاه پوشکین، لرمانتوف، فت، توتچف و همچنین همعصران اخماتوا همچون بونین، بالمونت، بریوسوف و یسنین به فرهنگ شرق قابل ملاحظه است.
