داستانی که در باره حال و روز اعراب در این روز ها، از طرف برخی از تحلیلگران نوشته شده است به شرح زیر است:
داستان غمناک این روزهای دربار سعودی تکرار پندها و اندرزهای قدیمی است که سالها دست مایه آموزش کودکان در اقصی نقاط جهان بوده است. داستان پادشاهانی ظالم و عیاش که سرانجامی جز خفت و خواری نداشتند. خاورمیانه به هم ریخته است. برخی از متحدین دیرین سعودیها رفته اند و نظم نوینی در حال شکل گیری است. وسایل ارتباطی جدید باعث شده تا به قول برژینسکی دوران بیداری سیاسی جهانی فرا برسد. نظامهای دیکتاتوری دیگر برای سال ۲۰۱۳ بسیار پوسیده است.
به نوشته خراسان، سعودیها در تلاطم حوادث داخلی، منطقهای و بین المللی غرق شدن خود را از همه چیز روشن تر می بینند.روز گذشته منابع اسرائیلی از سفر محرمانه هیئتی از عربستان به اسرائیل و دیدار این هیئت با مقامات تل آویو خبر دادند. منابع اسرائیلی فاش کردند که اخیرا هیئتی نظامی از عربستان سفر محرمانهای را به اسرائیل انجام داده و طی این سفر با یکی از فرماندهان اسرائیل در خصوص پرونده هستهای جمهوری اسلامی گفت وگو کرده است.
به گزارش رادیو "صدای اسرائیل" سلمان بن سلطان بن عبدالعزیز، معاون وزیر دفاع عربستان و برادر بندر بن سلطان، رئیس سازمان اطلاعات این کشور به همراه دو تن از نظامیان دیگر عربستانی طی سفری محرمانه به اسرائیل رفته با یکی از فرماندهان نظامی اسرائیل دیدار و گفت وگو کردند.
رادیو صدای اسرائیل در ادامه اعلام کرد: موضوع سفر هیئت عربستانی به اسرائیل و مذاکرات انجام شده پیرامون پرونده هستهای جمهوری اسلامی بود. البته این اولین باری نیست که سعودیها برای حل مشکلاتشان به اسرائیل پناه می برند. امری که پیش از این نیز سابقه دارد.
بروس ریدل مدیر «پروژه اطلاعات» موسسه بروکینگز آمریکا در یادداشتی برای سایت المانیتور در این رابطه می نویسد:" از زمان توافق موقت هستهای میان جمهوری اسلامی و ۱+۵ در ژنو، شدیدترین انتقادها به این توافق از سوی اسرائیل و عربستان سعودی ابراز شده است. برخی می گویند که این همخوانی منافع میان اسرائیل و عربستان سعودی بر سر مخالفت با سربرآوردن جمهوری اسلامی در جامعه جهانی، حاکی از برقراری ارتباطی نزدیکتر میان تل آویو و ریاض است .
رایدل تصریح می کند:" اسرائیل به رهبری بنیامین نتانیاهو، نخست وزیر این کشور به شدت بر توافق هستهای ژنو میان جمهوری اسلامی و ۱+۵ تاخته است. سعودیها دراین زمینه خویشتن داری بیشتری نشان داده اند. اگرچه رسانههای دولتی عربستان انتقادهای خود به این توافق را علنی ابراز کردند، حکام عربستان از این توافق به عنوان گام نخست استقبال کرد. در خفا مقامهای سعودی با هر توافقی که به تحریمها علیه ایران پایان دهد، مخالف بودند. حکام سعودی به ویژه از این که فهمیدند جمهوری اسلامی و آمریکاییها پیشتر به طور محرمانه با یکدیگر در ارتباط بودند، خشمگین شدند. یکی از حکام سعودی گفته بود که دولت باراک اوباما، رئیس جمهور آمریکا به عربستان سعودی دروغ گفته است.
فاصله گرفتن از آمریکا
البته مشکل سعودیها در منطقه تنها به پرونده هستهای جمهوری اسلامی ختم نمی شود. آمریکا به تازگی اعلام کرده است که دیگر به نفت خاورمیانه احتیاجی ندارد و منابع نفتی که در سواحل خود یافته نه تنها کفاف نیاز انرژی این کشور را می کند بلکه درآینده ایالات متحده را به یکی از صادرکنندگان اصلی انرژیهای فصیلی تبدیل خواهد کرد. کابوسی که ریاض را در مقابل واشنگتن خلع سلاح ساخته است. حکام سعودی دیگر سودی برای آمریکاییها ندارند. آنها به خوبی می دانند که تاریخ مصرفشان برای آمریکا به سر آمده است.
از جنجال رسانهای تا ماجراجویی بین المللی
بی جهت نیست که این روزها شاهد جنجال بیسابقه سعودیها و دیگر امیر نشینهای حاشیه خلیج پارس هستیم. بندر بن سلطان وزیر اطلاعات دربار سعودی از تجدید نظر اساسی کشورش در رابطه با آمریکا خبر داده است، شاهزاده فیصل وزیر اطلاعات سابق و برادر وزیر خارجه عربستان نیز هشدارهای جدی را در رسانه علیه واشنگتن مطرح کرده است. اخیرا نیز شیخ سلمان بن حمد آل خلیفه، ولیعهد بحرین که موجودیت حکومتش را مدیون سعودی هاست در مصاحبهای با روزنامه تلگراف هشدار داده که دولت باراک اوباما، رئیس جمهوری آمریکا اگر بر "سیاست خارجی واکنش پذیر، بیثبات و موقتی" اصرار ورزد، تاثیر و نفوذ خود را در منطقه خاورمیانه از دست می دهد.
وی افزود: رویکرد آمریکا در قبال مسائل خاورمیانه می تواند به این مسئله منجر شود که بسیاری از کشورهای کلیدی عربی دست از ارتباط با آمریکا بردارند و خود را به روسیه نزدیک تر کنند." این در حالی است که تا پیش از این عربستان همیشه به عنوان نمونه کشوری معرفی می شد که ارزشهای دیپلماسی مخفی را ستایش کرده است. در واقع عربستان استاد زبان دو لبه بود، یکی برای مصرف عموم و دیگری برای مذاکرات پشت پرده. حکام عربستان سعودی از پول خود حداکثر استفاده را می کردند و ترجیح می دادند به هوادارانشان رشوه بدهند؛ آنها به طور کلی نازلترین وجهه را برای خود اتخاذ کرده بودند. با این حال این روزها شاهد جنجال آفرینی رسانهای و ماجراجویی بین المللی ریاض هستیم.
ایجاد یک اتحادیه مستقل
علاوه بر اینها یکی دیگر از سیاستهای سعودیها ایجاد یک اتحاد منطقهای و تلاش برای یک اتحاد عربی است. ایدهای که به دنبال قیامهای مردمی ۲۰۱۱ و سقوط دیکتاتوریهای مصر، تونس و لیبی و عدم حمایت غرب به ویژه آمریکا از متحدانش توسط حکام سعودی مطرح شد. این پیشنهاد حکام سعودی بار دیگر روز ۱۵ می ۲۰۱۲ در نشست شورای همکاری خلیج فارس در ریاض مطرح شد و آل سعود خواستار افزایش سطح ارتباط اعضای شورای همکاری خلیج پارس ، از همکاری به اتحاد شد.
امارات متحده عربی و عمان، اما ، در نشست ۱۵ می ۲۰۱۲ شرکت نکردند تا مخالفت خود را با پیشنهاد عربستان نشان دهند. کویت و قطر هم که در این نشست شرکت کرده بودند با این طرح مخالفت کردند. تنها مقامات بحرینی با طرح اتحاد با عربستان موافق هستند. پیچیدگی شرایط روز باعث شد تا سعودیها بار دیگر بر لزوم شکل گیری این اتحادیه تاکید ورزند. نزار بن عبید مدنی، وزیر مشاور عربستان در امور خارجه دو روز پیش طی سخنانی در همایش گفت وگوهای منامه که با موضوع "امنیت در خاورمیانه" در بحرین اظهار داشت: با توجه به تهدیدات روزافزونی که در حال حاضر منطقه شاهد آن است مسئله اتحاد میان کشورهای عضو شورای همکاری خلیج پارس به صورت یک ضرورت فوری و اساسی درآمده است.
جایگزینی واشنگتن
از سوی دیگر سعودیها در تلاش برای جایگزینی واشنگتن در خاورمیانه بر آمده اند. سیاستی که با نزدیکی توامان به اروپا و روسیه دنبال می شود. سفرهای اخیر دیپلماتهای سعودی و شخص بندر بن سلطان به مسکو و پیشنهاد اخیر این کشور به روسیه برای ساخت نیروگاه هستهای در عربستان از یک سو، و تشویق نظامیان مصری برای تحریک کردن جاه طلبیهای منطقهای کاخ کرملین از سوی دیگر در کنار میدان دادن به قدرتهای اروپایی به ویژه فرانسه برای نقش آفرینی در خاورمیانه مجموعه اقداماتی است که به اعتقاد تحلیل گران به منظور پر کردن خلاء واشنگتن، توسط سعودیها پی گیری شده است. البته این بدان معنی نیست که دربار سعودی از آمریکاییها کاملا ناامید شده است. بلکه لابیهای این کشور در آمریکا همچنان در کنگره فعالند.
سود هنگفتی که اخیرا از خرید جنگندههای فوق مدرن اف ۳۵ نصیب وزارت دفاع و کارخانههای اسلحه سازی آمریکا شده است را در این چارچوب می توان تفسیر کرد. عربستان سرمایه گذاری سنگینی را در انتخابات میان دورهای آمریکا کرده است تا مانع پیروزی هواداران اوباما در کنگره شود.خلاصه این که حکام سعودی به هم ریختگی توازن قوا و نظم منطقهای را به خوبی درک کرده است. سعودیها بهتر از هر کسی می دانند که، نظام سیاسی استبدادی در داخل و سیاست خارجی وابسته در عرصه بین المللی ، اجازه ایفای نقش را برای حکام عربستان در مفصل بندی جدید خاورمیانه نمی دهد. مثال عربستان مثال غریقی است که برای نجات جان خود به هر خس و خاشاکی چنگ می زند. از حمایت از القاعده در سوریه گرفته تا هم پیمانی بااسرائیل.
منبع: دیپلماسی
هیچ نظری موجود نیست:
ارسال یک نظر